Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt Orientàl, ortograféa ünificàda Lombard oriental


La Mórla (per erùr italianisàda al maschìl il Morla [1]) l'è ü fiöm picinì che l' nas ai pé del Cat Ólt e la fenés in de la pianüra a tra Cümü Nöf e Spirà, dezà che la se pèrt 'n mès a i cap e la fenés de nisöna bànda, de fati töta la sò àqua la é dovràda per bagnà i cap.

La Mórla 'n contràda Giulio César a Bèrghem
La Mórla a Sànga
Wikiquote-logo.svg
«Prossimo al monte cittadin trascorre,
un fiume a cui di Morla han dato il nome,
e crudelmente le campagne inonda.»

La Mórla la nas sö i còste a mesdé (sud) del Cat Ólt in de la Al de Badéren, dal Mut Solì (val Morla) e dal Còl de Ranga. L'aqua l'è amò chèla de la Quisa, come l'gh'à descovrìt ol brào geòlogh e stüdiùs Rocco Zambelli 'n dèl 1966. Prìma del cimitér de Surìsel töte i sürtìde che i vé zó de la Al Badéren i và sóta tèra e i sàlta fò a matìna (est) per fà la Mórla e a sìra (ovest) per fà la Quìsa.

La Mórla la ciàpa i àque de la Tremana e fina al 1950 la ciapàa pò chèle del Gardelù che da chèl an lé l'è stacc deviàt in del Sère a Tur Buldù.

La Mórla la gh'à öna portàda média picinìna, apröf a zéro, ma la pöl rià a 100 m³ tat che 'n del 1988 la Morla l'à esondàt.

Acasibé che la nàse tra Surìsel e Poltranga, l'è cunsideràda 'l fióm de Bèrghem, dezà che 8 km di 14 del sò percórs, i pàsa 'n del teritóre del cümü de Bèrghem.

In del prim tòch la Mórla la fà tàte cürve e tàte ànse compàgn de töcc i fiöm, ma riàda a Bèrghem la ciapa a ‘ndà via drécia compàgn d'ü füs e isé la traèrsa fò Campagnöla, , Sanga e la rìa a Cümü Nöf. La và vià drécia, dezà che ‘n del medioéf i l’ l’à deviàda per portà l’àqua a i cap e adès da Bèrghem in zó la cór ‘n d’ü canàl artificiàl.

Animài e piànte de la MórlaModifiché

Acasibé la sìes deintàda da Bèrghem in zó ü canàl artificiàl, la Mórla la gh'à amò ol sò valùr natüralìstech e paesagìstich, de fati lónch i sò rìe e in di sò àque l'è bèl fà èt di pès e di esemplàr de Anas platyrhynchos, Gallinula chloropus, ma ach de Ardea cinerea.


RiferimènccModifiché

  1. ... nella Morla, diciamo al femminile come nell'uso tradizionale, Pagani L., 2007, La Morla nel paesaggio bergamasco in Quaderni n° 16 del Centro Studi sul Territorio Lelio Pagani, a cura di Ferlinghetti R., University Press, Bèrghem.