Lumbardia

(Rimandaa da Lumbardéa)
bussola Disambiguazión – Se te see dree a cercà la regiun storega, varda Lumbardia Storega.
Lombard Occidental Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental, cun l'urtugrafia ünificada.


Lumbardia
Rejon
[[File:Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.|125px|Lumbardia - Bandera]] Lumbardia - Stema
(detai) (detai)
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Lumbardia - Sœmeanza
Dats aministrativ
Nom ofiçal Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Stat Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Capolœg
Flag of Milan.svg
Milan
Nassida Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Politega
President Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Orgen lejislativ Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Territore
Coordinade Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
OSM Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found. Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Voltituden Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found. m s.l.m
Superfix Eror ëd l'espression: operator < pa spetà km²
Abitants Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, ab.
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Densitaa Eror ëd l'espression: operator < pa spetà ab./km²
Confin Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Fus orari Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Economia
PIL (nominal) Eror ëd l'espression: operator < pa spetà milion de USD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL pro capite (nominal) Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, USD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL pro capite (PPA) Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, Intl$ Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Varie
Codex ISO 3166 IT-25
TLD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Prefiss inter. Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Prefiss Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Codex postal Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Sigla autom. Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Codex ISTAT Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Codex catastal Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Inn Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Sant protetor Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Cl. climatega
Cl. sismega
Localizazion
Lumbardia - Localizazion
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Wikiquote-logo.svg
«Questa Lumbardia inscì bela, cun tüt el lüssu del so verd, i so richez e quel urizont che'l finiss mai»

La Lumbardia (anca Lombardia o Lombardéa; Lombardia in Italian) l'è una regiun de l'Italia del nord; la gh'ha una süperfis de 23.861 km2 e una pupulaziun de 9.973.397 abitant (2013).

La cunfina cunt i regiun italian del Piemunt a ovest, del Veneto a est, de l'Emilia-Rumagna a süd e del Trentin-Süd Tirol a nordest; a setentriun la cunfina cun la Svizzera.

GeugrafiaModifiché

El sò teritori l'è furmaa da una part de muntagna a nord, cunt i Alp e i Prealp e da un tocch de la Pianüra Padana a süd; el cantun de südovest (Pruvincia de Pavia) el riva a tucà i muntagn de l'Apenin.

La Lumbardia l'è rica de aqua: gh'hinn tanti fiümm che vegnen giò da i muntagn e gh'hinn anca di lach, che hann ciapaa el post di giazzee che gh'eren in di ann indree. Tra i fiümm, i püssee gross hinn el Po, l'Ada, el Tisin, l'Oli, el Minciu, el Lamber, el Bremb, el Seri; i lach püssee impurtant hinn quei de Comm, Lügan, Garda, Magiur, Isee.

El clima l'è pütost temperaa: d'invernu el fà un pu' püssee frecc che in di cost del Mar Mediteran, inveci in estaa la temperadüra l'è l'istessa. In di muntagn el clima l'è de tipu alpin, püssee fresch che in pianüra.

La Lumbardia l'è piena de gent (l'è la segunda in Italia per densità de pupulaziun, dopu de la Campania); tüta la zona inturna a Milan la tegn dent püssee de quater miliun de abitant, e la sò conürbazziun ne gh'ha ses milliun e mezz; ma anca el rest de la pianüra l'è bell pien, cun tanti cità e paes. La part de muntagna l'è inveci püssee vöja, föra che in di valad.

StoriaModifiché

  Per savenn pussee, varda l'articol Lombardia storega.

La Lumbardia l'è pupulada da un muntun de temp: gh'eren di omen fin da la preistoria, cumè per esempi i antichi Camüni, che hann lassaa anca in eredità el simbul de la regiun (la rösa camüna).

 
La Curuna de Fer, cunservada a Munscia, duperada da i re di Lungubard e di Franch.

Dopu, la Lumbardia l'è stada pupulada da i Etrüsch e dopu ammò, un quai secul prima de Cristu, da i Celti, ch'hinn staa quiet de per lur per un para de secul (e hann fundaa anca di cità, cume per esempi Milan). Inturna al 200 a.C. hann cuminciaa a rivà i Ruman, che in d'una quai desena de ann hann cunquistaa tüta l'Italia del nord.

L'Imperu Ruman l'è düraa fin al 400-500 dopu Cristu; quand l'è cruaa, el sò post l'hann ciapaa prima i Lungubard, una pupulaziun germanica che gh'ha daa anca el nomm a la regiun, e pö dopu i Franch de Carlu Magn, ch'hinn restaa fin a un bel tocch dopu l'ann mila.

Dopu de lur, i lumbard hinn staa guvernaa da i cumün e da i signurii, cume ad esempi i Viscunt a Milan e i Gunzaga a Mantuva; in del Rinasciment la Lumbardia l'ha vist passà i Frances, i Spagnöö, i Asburgh, fin al 1861 che l'è entrada in del növ staa italian ünii.

Region LombardiaModifiché

In del 1970 a l'è istituida offizialment la Region Lombardia 'me Region a Statut ordinari de la Republega Italiana.

Dal 2015 a l'è vert on percors per domandàgh al Stat pussee autonomia comé da articol 116 de la Costituzion. Ind el 22 de ottober del 2017 l'è staa votaa 'l referendum autonomista, che l'ha vest ona vitoria del . El 28 de fevrer del 2018 Maroni l'ha firmaa l'accord col govern per fà partì 'l process.[1]

Aministraziun e puliticaModifiché

  Per savenn pussee, varda l'articol Consili Regional de la Lombardia.

La Lumbardia l'è spartida in dudes pruvinz e 1.546 cumün (el püssee pupulaa l'è quell de Milan, quell men pupulaa l'è Murterun, in Pruvincia de Lech, sota al Resegon).

La Lumbardia l'è una regiun a statüt urdinari, e l'è guvernada da una Giünta; el president l'è el Attilio Fontana.

Abitant e süperfiss di pruvinc de la Lumbardia (31/12/2013)
Nom Pupulaziun Süperfiss
Pruvincia de Bèrghem [BG] 1.107.441 2.723
Pruvincia de Bressa [BS] 1.262.295 4.783
Pruvincia de Comm [CO] 598.810 1.288
Pruvincia de Cremuna [CR] 362.141 1.772
Pruvincia de Lecch [LC] 340.814 816
Pruvincia de Lod [LO] 229.082 782
Pruvincia de Mantua [MN] 415.147 2.339
Pruvincia de Milan [MI] 3.176.180 1.575
Pruvincia de Munscia e Brianza [MB] 862.684 405
Pruvincia de Pavia [PV] 548.326 2.965
Pruvincia de Sundri [SO] 182.480 3.212
Pruvincia de Vares [VA] 887.997 1.199


Galerìa de fotoModifiché

BibliugrafiaModifiché

  1. (IT) Ansa - Autonomia, Maroni: giornata storica
  Region d'Italia  
AbruzzBasilicadaCalabriaCampaniaEmilia-RomagnaFriul-Venezia GiuliaLazziLiguriaLombardiaMarchMolisPiemontPugliaSardegnaSiciliaToscanaTrentin-Sud TiroeuUmbriaVal d'AòstaVeneto